Kanatsız Böcekler

Kanatsız Böcekler

Kanatsız Böcekler olarak isimlendirilen (Apterygota)takımına gelisme devrelerinde kanat izine rastlanmaz. Bunlar ufak yapili ve ametabol böcekler olarak dikkat çeker. Kanatsız böcekler (Apterygota) böceklerin sınıflandırılmasında kullanılan bir alt sınıfa ait olup 4 guruptan meydana gelmektedir. Duyarga bacaklılar (Protura), Sıçrar kuyruklular (Collembola), Çatal kuyruklular (Diplura), Püskül kuyruklular (Thysanura) Ancak günümüzde duyarga bacaklılar, sıçrar kuyruklular ve çatal kuyruklular, böcekler sınıfında yer almamaktadır. Önceleri içten çeneliler sınıfına dahil edilmiş olsalar da artık kendilerine özgü böcek sınıfı içinde incelenmektedir. Püskül kuyruklular takımı da kendi arrasında iki takıma ayrılmıştır: Archaeognatha ve Zygentoma olarak.

Kıl Kuyruklular

Genel olarak kıl kuyruklu böceğin yapilari uzundur. Ufak veya orta boyda görünüme sahip olan böceklerdir. Abdomen sonunda kuyruk gibi 2-3 uzanti ve bazi abdomen segmentlerinde styilus’lar (dejenere abdomen bacaklari) yer almaktadır. Anten yapıları uzundur. Agız parçalari çigneyici özelliktedir. Organik artiklar, nisastali maddeler yiyerek beslenmelerini sağlarlar. Genellikle kıl kuyruklu böceklerin renkleri gridir. Toprakta çürümekte olan odunlarin altinda, karinca termit yuvalarinda ve eski kütüphanelerde kitap kırıntıları etrafında bol miktarda bulunurlar. Gümüs balıkçığı olarak bilinen gümüş böceğide bunlardan biridir.

Ordo. 2- Protura

Anten ve bileşik gözler körelmiştir. Trake sistemi bazı türlerde var bazılarında yoktur. Malpigi tüpleri papillalar halindedir. Beyaz renktedir ve toprak altında bulunurlar. Ön bacaklarını öne doğru uzatıp anten gibi kullanırlar. Abdomen 11 segmentlidir. Gelişme sırasında abdomen segmentlerinin sayısında artış sadece bu böcek takımında görülür.

ORDO: COLLEMBOLA

Ağız parçaları ısırıcı, antenler 4 segmentli, bileşik gözler yok. Abdomen 6 segmentli. Trake sistemi genellikle bulunmaz. Malpigi tüpleri kaybolmuştur. Hem çürüyen bitkiler hem de yeşil bitkiler üzerinde yaşarlar. Havuz sularında su yüzeyinde karşılaşılırlar. Sebze bahçeleri ve orman ürünlerine zarar veren türleri vardır. Ağız parçaları ısırıcı, antenler 4 segmentli, bileşik gözler yoktur. Boylari 0.5-2 mm. kadardir. Bacaklari zayif olmakla beraber 1 inci çifti daha uzundur ve duygu organi görevini yapar. Abdomenleri 12 segmentlidir, ilk 3 ünün ventralinde 1 er çift küçük uzantilar bulunur. Iyi gelismis çigneyici agiz parçalari stilet sekilli mandible ihtiva eder. Membrandan labium iyi gelismemistir. Genellikle renkleri beyazimsidir. Dünyanin her yerine yayilmis olup ormanlarda yaprak altlarinda, toprakta veya taslar altinda yasarlar.

Sıçrayan Kuyruklar

Sıçrayan Kuyruklar

Ordo. 3- Collembola – (Kuyrukla siçrayanlar)

Küçük boylu, agız parçaları çigneyici fakat bazi tiplerde mandibleler stylet seklinde olan böceklerdir. Abdomen 6 segmenttir ve siçrama organi olar furkula 4 üncü abdomen segmentinin ventralinde yer alır. Renkleri genellikle sarımsı veya beyazımsı ise de esmer ve siyah olanlarda vardır. Bazı türleri bitkilere zararlı olur. Seralarda ve mantar üretilen yerlerde görülür. Şeker pancari, ispanak, patates, soya, marul ve yoncada zararlıdırlar. Ayrıca Sminthurus türleri bitki epidermisini kemirir. Özellikle mezofil tabakasini yer ve yaprak beyazımsı renk alır. Isotomurus türlerinin tütün fidelerinde zarari görülmüstür. Kanatsız böceklerden olan sıçrayan kuyruk böcekleri, kılkuyruklar küçük yapılı böcekler olup pek çok türe göre daha küçük bir yapıya sahiptirler.

Sıçrayarak Hareket Eden Böcekler

1) Çekirgeler: Çekirgelerin büyük arka bacak kasları sıçrayacak güç sağlar. Çekirgeler, Orthoptera takımının diğer üyeleri gezegendeki en yetenekli atlama özelliğine sahiptir. Bacaklarının üç çifti de aynı parçalardan oluşsa da, arka bacaklar atlamak için belirgin bir şekilde farklılık gösterir. Bir çekirgenin arka femurlar vücut geliştiricinin uyluk gibi inşa edilmiştir. Bu sağlam ayak kasları, çekirgeğin çok fazla kuvvetle yerden çıkmasını sağlar. Atlamak için, çekirge arka bacaklarını kıvırır ve neredeyse ayak parmaklarına ulaşana kadar onları hızla uzatır. Bu böcek havaya fırladığı zaman önemli etki oluşturur. Çekirge atlayarak vücutlarının uzunluğunu bir çok kez değiştirebilir.

2) Pire: Pireler , vücut uzunluğunun 100 katına kadar mesafelere sıçrayabilir, ancak çekirge gibi etli bacak kaslarına sahip değildirler. Bilim adamları pirenin atlama hareketini analiz etmek için yüksek hızlı kameralar ve yüksek büyütmeyle anatomisini incelemek için bir elektron mikroskobu kullanmışlardır. Pirelerin ilkel görünebileceğini keşfettiler, ancak atletik başarılarını gerçekleştirmek için gelişmiş biyomekanik yapılarının olduğu keşfedilmiştir. Kasların yerine pireler , bir protein olan resilin’den üretilen elastik pedlere sahiptir. Resilin yastığı, talepteki enerjisini serbest bırakmayı bekleyen gergin bir yay gibi işlev görür. Atlamaya hazırlanırken, bir pire öncelikle ayaklarını ve parmaklarını mikroskopik dikenlerle zemi kavrar. Ayağı ile itilir ve resilin pedindeki gerginliği serbest bırakır, zemine muazzam miktarda kuvvet aktarır ve kaldırmaya başlar. Bu şekilde çok güçlü bir sıçrama gerçekletirir.

3) Sıçrar Kuyruklular: Yaylar, yere vurmak ve havaya fırlamak için bir karın köprüsü kullanırlar. Sıçrar kuyrukları bazen pire için görülen hareketleri sergiler. Karnının altında sıkışan bir yaylı kuyruk, furcula adı verilen kuyruk benzeri bir uzantıyı gizler. Çoğu zaman, furcula yerine karın hareketi uygulanır. Furcula gergin tutularak daha rahat sıçrama hazırlığı sağlanır. Bahar aylarında daha yoğun görülen Sıçrayan kuyruklu böcekler yaklaşmakta olan bir tehdit algılanırsa, kuyruğunu havaya itmek için yeterli güce sahip olan furculayı hemen serbest bırakır. Tırnakları bu mancınık hareketini kullanarak birkaç santimlik yüksekliğe erişmeleri sağlanır.

Sıçrayan Kuyruklar

Sıçrayan Kuyruklar

4) Örümcek: Bir sıçrayan örümcek kendini havaya atmak için bacaklarına kan gönderir. Zıplayan örümcekler isminden anlaşılacağı gibi, atlama yetenekleriyle tanınırlar. Bu minik örümcekler kendilerini havaya, bazen yüksek yüzeylerden fırlatırlar. Atlamadan önce, bir ipek güvenlik hattını alt tabakaya bağlarlar, böylece gerekirse tehlikeden korunabilir. Çekirgelerden farklı olarak atlayan örümceklerin kaslı bacakları yoktur. Hatta iki bacak ekleminde ekstansör kasları bile yoktur. Bunun yerine, sıçrayan örümcekler bacaklarını hızla taşımak için kan basıncını kullanırlar. Örümcekin vücudundaki kaslar kasılır ve anında kan bacakları zorlar. Artan kan akışı bacakların uzamasına neden olur ve örümcek havaya zıplar.

Kanatsız böcekler olarak bilinen zıplayan haşereler arasında en fazla şikayete neden olan hiç kuşkusuz pire çeşitleridir. Sıçrayan kuyruk böcekleri nadir görüldüğü için pek çok insan tarafından bilinmez. Hatta ilaçlama firmaları bile sıçrayan kuyruklar hakkında bilgi sahibi olmayıp, sinek yada pire ile karıştırır. Görünüş olarak hamam böceği yavrusuna benzer ve nem böceklerini andırırlar. Daha çok küflü bölgeler ve rutubetli alanlarda görülür. Teknik ilaçlama olarak sıçrayan böcekler ve kanatız böceklerin ilaçlama şeklini ulv yöntemle yaparak daha kalıcı sonuçların alınmasını tavsiye ediyoruz. Dilerseniz hamam böceği yavrusu yazımıza göz atabilirsiniz.

Yoruma kapalı